Yapay Zeka

2015-07-10_01h57_37

Yapay Zeka, makinelerin insan gibi davranması, insana özgü olan düşünme gücünün makineye uyarlanması diyebiliriz. İnsanı diğer canlılardan ayıran özellik nedir ? Bu soruya cevabının ile yapay zekayı tanımlayabilirsiniz.  Bir bilim dalı olan yapay zeka Genellikle insan zekâsının karakteristiğini inceleyip, bilgisayar ortamına algoritma olarak uygulamasından geçmektedir.

İdealize edilmiş bir yaklaşıma göre yapay zekâ, insan zekâsına özgü olan, algılama, öğrenme, çoğul kavramları bağlama, düşünme, fikir yürütme, sorun çözme, iletişim kurma, çıkarım sama yapma ve karar verme gibi yüksek bilimsel fonksiyonları veya otonom davranışları sergilemesi beklenen yapay bir işletim sistemidir. Bu sistem aynı zamanda düşüncelerinden tepkiler üretebilmeli (eyleyici yapay zekâ) ve bu tepkileri fiziksel olarak dışa vura bilmelidir. Bir sistem düşünün ki sizin yerinize karar verebiliyor. Sizinle sohbet edebiliyor. Sorularınıza yanıt verebiliyor. En önemlisi karar verebiliyor.

Yapay zeka, genellikle bilgisayar bilimleri ile ilişkilendirilse de matematik, biyoloji, psikoloji, felsefe ve diğer farklı bilimler ile de yakından ilgilidir. Tüm bu imagesalanlardaki bilgilerin kombine edilmesi eninde sonunda yapay zeka konusundaki gelişmelere bağlı olacaktır.

Yapay Zeka Kavramının Fikir babası Alan Turing’tir. “Makineler düşünebilir mi ?” sorunsalını ortaya atarak makine zekasını tartışmaya açan Alan turing  1943’te II. Dünya Savaşı sırasında Kripto analizi gereksinimleri ile üretilen elektromekanik cihazlar sayesinde bilgisayar bilimi ve yapay zekâ kavramları doğmuştur. (” Editörler olarak’tan Yapay oyun – Enigma Filmini izlemenizi şiddetle öneririz.”)

Makine’nin düşündüğünü nasıl anlarsınız ? Bunu ileri de yazılarımızda vericez. Az bir şekilde değinirsek Alan Turing testine hoşgeldiniz. Bugün,yapay zekanın varlığını tespitinde hala bu yöntem kullanılmaktadır. Ayrıca yapay zeka ile ilgili çalışmaları teşvik etmek amacı ile Turing’in adıyla anılan Turing Testi ABD’de Loebner ödülleri adı altında makine zekâsına sahip yazılımların üzerinde uygulanarak başarılı olan yazılımlara ödüller dağıtılmaktadır.

Alan Turing Testi : Testin içeriği kısaca şöyledir: birbirini tanımayan birkaç insandan oluşan bir denek grubu birbirleri ile ve bir yapay zekâ diyalog sistemi ile geçerli bir süre sohbet etmektedirler. Birbirlerini yüz yüze görmeden yazışma yolu ile yapılan bu sohbet sonunda deneklere sorulan sorular ile hangi deneğin insan hangisinin makine zekâsı olduğunu saptamaları istenir. İlginçtir ki, şimdiye kadar yapılan testlerin bir kısmında makine zekâsı insan zannedilirken gerçek insanlar makine zannedilmiştir.

Yapay Zeka Sistemleri

1. İnsan Gibi Düşünen Sistemler : İnsanın nasıl düşündüğü saptanmalıdır. Psikolojik deneylerle  yapılır. Elde edilen bilgilerden bir kuram oluşturulur. Buna göre program üretilir.

2. İnsan  Gibi Davranan Sistemler : Ulaşılmak istenen amaçtır. Turing Testi ile ” sorgulayıcı ile bir terminal arcılığı ile haberleşilir. İnsan mı? Bilgisayar mı? anlayamazsa testi geçmiştir.” anlaşılır.

3. Rasyonel Düşünen Sistemler : Temeli mantıktır. Çözülmesi istenen sorun  mantıksal bir gösterimle  betimlendikten sonra  çıkarım kurallarını kullanarak çözüm bulmaktır.

4. Rasyonel Davranan  Sistemler : Amaçlarına ulaşmak için  inançlarına uygun davranan  sistemlere  rasyonel denir. Ajan, algılayan ve  harekette bulunan şeydir. Doğru çıkarımlar yapmak  ve bu çıkarımların  sonuçlarına göre hareket etmektir.

Yapay Zeka Yaklaşımları :

1.Matematiksel yaklaşım : Tüme varım, kaos teorisi, parçadan tüme yönelme, beynin tümü bir problem çözmede olguya katılıyor.images (1)

2.Fiziksel Yaklaşım : Bilginin nerede olduğu tam saptanamamıştır. İnsan beynindeki hücrelerde depolanan bilgilerin  harekete geçirilmesi.(İrade-i Külliye , İrade-i Cüziye )

3. Psikolojik Yaklaşım : Gelişme, beyne sahip olanlar çevreleri ile etkileşime girmeleri, bu sayede  yeni şeyler öğrenerek bunları daha sonra  hatırlayabilmeleri. Öğrenme, bellek, bilgi edinme, deneyimlerden  yararlanmayı sağlar.

4.Felsefi Yaklaşım : Bilgisayar düşünebilir mi? Bunun cevabı üzerinde durmaktadır.

Gelin Hep Birlikte Yapay zeka’nın işlevlerine bir göz atalım..

Hareket ettirme/ Motivasyon

Bilgisayarlarda bazı sabit programlanmış kurallar kullanılarak, mekanik hesaplama konusunda çok uygundur. Bu zeki makinelerin, insanların yapmasına uygun olmayan basit monoton işlemleri doğru ve etkili bir biçimde yapmasına olanak sağlar. Ancak karmaşık problemlerde işler biraz daha zorlaşır. İnsanlardan farklı olarak bilgisayarlar, özel durumları algılama ve yeni durumlara adapte olma süreçlerini gerçekleştirememektedir. Yapay zekâ, bu tarz karmaşık görevlerde, makinelerin davranışlarını geliştirmeyi hedefler.

Bununla birlikte, birçok yapay zekâ araştırması bizim akli davranışlarımızı daha iyi anlamamızı sağlamıştır. İnsanların problem çözme konusunda, soyut düşünce, bilinçli tümevarım ve örüntü tanımaya dayanan ilginç yaklaşımları vardır. Yapay zekâ bize bu prosesi tekrar tazeleyerek anlamamızı ve sonrasında var olan kapasitemizin üzerine çıkma konusunda yardımcı olabilir.

Sınırlamalar3671_ai2

Bugüne kadar, insan zekasına ait özelliklerin tümü henüz tam anlamıyla keşfedilememiştir ve bu nedenle yapay zeka yaratılması için uygulanamamıştır. Günümüzde yapay zeka genel olarak sadece kazanç getirecek, yapay zeka kabiliyetinin tamamına ihtiyaç duymayacak özel bazı alanlara odaklanmıştır.

Halk arasında az da olsa, yakın gelecekte zeki makinelerin fikir üretebilme yeteneklerine sahip olacağı kuşkusu vardır. Asıl soru bunun ne zaman olacağıdır. Makinelerin üretildiği malzeme tamamen silikon da olabilir, kuantum bilgisayarları ya da üretilen malzemenin ve sinir sisteminin hibrit bir kombinasyonu da olabilir. Ancak ne olursa olsun, genel inanç bu konudaki gelişmelerin içinde bulunduğumuz yüzyıl içerisinde büyük aşama kaydedeceği yönündedir.

Teknoloji

Yapay zeka konusu üzerine hiçbirinin doğruluğu yada yanlışlığı kanıtlanmamış bir çok farklı yaklaşım bulunmaktadır. Bunlardan bazıları diğerlerine nazaran çok daha kullanışlı gibi görünmekte olsa da sürekli yeni alternatifler üretilmektedir. Son 50 yıl boyunca, yapay zeka araştırmacıları genellikle özel bazı problemlerin çözülmesi üzerine yönelmişlerdir. Bu nedenle de gelişimsel hesaplama ve planlama gibi birkaç branşa ayrılmışlardır. Bu bağlamda sayısız çözüm yolu üretilmiş ve etkili ve güvenilir bir şekilde hayata geçirilmiştir.

Uygulamalar3671_ai3-300x225

Günümüzde yapay zekânın kullanılma potansiyeli olan binlerce uygulama alanlı bulunmaktadır. Bu alanlar otonom kontrolü ve hedef tespiti gibi askeri uygulamalardan, bilgisayar oyunları ve robotik hayvanlar gibi eğlence dünyasına kadar geniş bir yelpazede değerlendirilebilir. Bunun yanında bankacılık, sağlık ve sigorta şirketlerinde müşteri davranışları ve trend tespiti gibi çok fazla miktarlarda bilgi işlenmesi gereken alanlarda da kullanılabilir.

Günümüze kadar birçok bilim kurgu filmine de konu olan yapay zeka ilerleyen yıllarda bu yöndeki araştırmaların hızlanması ve gelişmesi ile günlük hayatımızı çok farklı yönlere taşıyacağı kesin gibi görünüyor. Yukarıda belirttiğimiz uygulama alanları sadece bunun çok küçük bir miktarı olsa da özellikle askeri amaçla kullanımı geçmiş yıllardan beri birçok kişinin fantezilerini süslemekte ve yakın gelecekte artık insanlar yerine robotların savaşacağına kesin gözle bakmaktadır.

Genellikle genç popülasyonun sıklıkla kullandığı eğlence araçlarından en önemlisi olan oyun dünyasında yapay zeka kırıntıları günümüzde dahi kullanılmaktadır. Ancak gelecekte neler olacağını kestirmek çok güç çünkü bu alanda neler yapılabileceğinin sınırı sadece hayal edebiliyor olmak gibi görünüyor.

 

YAPAY ZEKANIN UYGULAMA ALANLARI

 

  • Makine Zekâsı (Sembolik Yapay Zekâ)
  • Yapay Sinir Ağları (Sibernetik Yapay Zekâ)yapay-zeka-tehditmi
  • Doğal Dil işleme (Dil ile düşünme)
  • Konuşma Sentezi (Yapay Konuşma)
  • Konuşma Anlama (Konuşma Analizi)
  • Uzman sistemler
  • Örüntü Tanıma
  • Genetik Algoritmalar
  • Genetik Programlama
  • Bulanık Mantık
  • Çoklu Örnekle Öğrenme(Multiple Instance Learning)

 

  

1.Bilgisayar Bilimlerinde :  Yazılım ve donanım üzerinde odaklaşmıştır. Çünkü Y.Z  uygulamaları için  çok güçlü süper bilgisayarlar üretilmelidir. İlk Aşama : Zeki Bilgisayarlar üretmektir. Optimum seviyede  mantıksal anlam çıkarma işlemi için tasarlanmalıdır. Nümerik işlem yerine  sembolik işlem kullanılması gerekir. Resimleri tanıyabilmektedir.
2.Robotik sistemlerde : Mühendislik ve psikoloji robot iği. İnsan gibi fiziksel kapasitelere sahip, bilgisayar  kontrollü  robot üretiminin gerçekleştirilmesi. Robotlar : Görme, dokunsal algılama, idare etme, beceri, hüner, hareket kabiliyeti, yol bulma zekası…vb.
Rabatlar: Stutgart Üniversitesinde , monte edilmiş kol, yük taşıyıcı, stereo kameraya sahip ve grubun sözcüsünden oluşturuluyor.
Konpereson Yeteneğine “kimin hangi görevi hangi sıra ile yapacağını aralarında          kararlaştırarak ”  sahip.

Örnek olarak : Robot örümcek tasarımı, 23 motor, 10 cpu, 150 adet algılayıcıdan ibaret. Bu robot yukarı aşağı çıkıyor, refleks hareketi yapıyor, gerile, avı izle özelliklerine sahip.

3.Doğal ara birimlerde : İnsanın konuşma dilinde bilgisayarlar ile robotlarında konuşmaya başlaması. Bizim onları anlayabildiğimiz gibi onlarında bizi anlayabilmesidir.

•Dil biliminde
•Bilgisayar bilimleri
•Psikoloji
•İnsan dilini anlama, konuşmayı tanıma
• Bilgisayarlarla ilişki kurmak için ana dilin kullanılması

Yazılı ana dilin uygula işlemesi uygulamaları çoktur.
•Bilgisayarla tercüme
•Metin özetlerini çıkarma
•Metinlerin otomatik üretilmesi
•Dokümanların hazırlanmasında

Natural speaking : sesi nötr sinyallere çeviriyor, ince ayarları yapıyor, söylenen bir kelimenin ardından hangi kelimenin geleceğini tahmin edebiliyor.

4.Sinirsel Ağlar da : Çeşitli yollarla bir birine bağlı  birimlerden oluşmuş topluluklardır. Nöron Ağları : sinir sisteminin parçalarından olup  ;
•Biteni taklit etme
•İşe yarar ticari cihazlar yapmakta
•Beyim işleyişine ilişkin  genel kuramları sınamakta kullanılır
•Sınıflama
•Duyu-veri işleme
•Çok duyulu makine

Ağların eğitimi için algoritmalar kullanılır.

Yapay sinir ağı uygulamaları :Ya bilgisayar üzerinde  yazılım simulatörleri kullanarak ya da özel donanım içeren  bilgisayarlarla tasarlanır.

•İmza kontrolünde
•Mevduat tahmini
•İmalat kalite kontrolü

5.Bulanık Mantık (Fuzzy Logic ) : Belirsizliklerin anlatımı ve belirsizlikler ile çalışılabilmesi için kurulmuş katı bir matematik düzenidir. İnsanın yaşadığı ortam belirsizliklerle doludur. Bulanık mantık micro işlemcileri üretilmeye başlanmıştır(Japonya da )
Fotoğraf makinesi, klimalar, çamaşır makineleri, otomatik iletim hatları, civatalama tekniği ….vb.

6.Sanal Gerçeklik : Bilgisayar ortamında  oluşturulan bir gerçekliktir.
•Gözlük, stereo kulaklık tan oluşan başlık seti
•Vücut hareketlerini algılayan özel bir giysi
•Eldivenler ve çok sayıda algılayıcı giriş – çıkış cihazına bağlı bir sisitemle

Üç boyutlu sanal dünyayı görebilir, dokunabilirsin.
•CAD (ev tasarımı)
•Tıbbi teşhis, tedavi, pilot ve astronotların eğitiminde
•Fobilerin (korkuların) tedavisinde. (uçağa binme korkusu giderilebilir.)

Kaynak :

 

http://www.bilgiustam.com/

Vikipedi

Post Author: umiitkose

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code class="" title="" data-url=""> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong> <pre class="" title="" data-url=""> <span class="" title="" data-url="">